సీఎస్/హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్

సీఎస్
పద్దులు, చిట్టాల లెక్కల గణింపు అంటే ఆందోళన చెందే విద్యార్థులకు, కార్యనిర్వాహక నైపుణ్యాలు సొంతం చేస్తూ.. ‘వైట్ కాలర్’ జాబ్‌ను అందించే కోర్సు కంపెనీ సెక్రటరీషిప్ (సీఎస్). ఈ కోర్సును ద ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కంపెనీ సెక్రటరీస్ ఆఫ్ ఇండియా (ఐసీఎస్‌ఐ) నిర్వహిస్తుంది. ఒక కంపెనీలోని బోర్డ్ మీటింగ్‌ల నిర్వహణ, ఎజెండా, మినిట్స్ రూపకల్పన, వాటి ఆచరణపై పర్యవేక్షణ వంటి ఎన్నో ఉన్నత స్థాయి బాధ్యతలు నిర్వర్తించేది కంపెనీ సెక్రటరీలే. అయితే ఆ స్థాయికి చేరుకోవాలంటే ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ కంపెనీ సెక్రటరీస్ ఆఫ్ ఇండియాలో మెంబర్‌షిప్ సొంతం చేసుకోవాలి.

అర్హత: ఇంటర్మీడియెట్/గ్రాడ్యుయేషన్.
కంపెనీ సెక్రటరీషిప్ కోర్సు మొత్తం మూడు దశలుగా ఉంటుంది. అవి..
ఫౌండేషన్ ప్రోగ్రాం
ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాం
{పొఫెషనల్ ప్రోగ్రాం

ఇంటర్‌తోనే ‘ఫౌండేషన్’:
ఐసీఎస్‌ఐ.. సీఎస్ కోర్సులోని తొలిదశ ఫౌండేషన్ ప్రోగ్రాం. దీనికి అర్హత ఇంటర్మీడియెట్ ఉత్తీర్ణతతో పేరు నమోదు చేసుకోవాలి.. ఈ ప్రోగ్రాం కోసం పరీక్ష ప్రతి ఏటా రెండుసార్లు జూన్, డిసెంబర్‌లలో జరుగుతుంది. ఏడాది మొత్తం పేరు నమోదు చేసుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ.. పేరు నమోదు చేసుకున్న తేదీకి, తొలిసారి పరీక్షకు హాజరయ్యే తేదీకి మధ్య కనీసం 8 నెలల వ్యవధి తప్పనిసరి. అంటే.. డిసెంబర్‌లో జరిగే పరీక్షకు మార్చి 31 లోపు, జూన్‌లో జరిగే పరీక్షకు అంతకుముందు సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 30 లోపు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. ఈ ప్రోగ్రాంలో మొత్తం నాలుగు పేపర్లలో పరీక్షకు హాజరుకావాల్సి ఉంటుంది.

రెండో దశ.. ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాం:
ఫౌండేషన్ ప్రోగ్రాంలోని అన్ని పేపర్లలో ఉత్తీర్ణత సాధించిన అభ్యర్థులు కంపెనీ సెక్రటరీషిప్ ప్రోగ్రాంలోని రెండో దశ ‘ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాం’కు తమ పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. బ్యాచిలర్ డిగ్రీ అభ్యర్థులు ఫౌండేషన్ ప్రోగ్రాంలో ఉత్తీర్ణతతో సంబంధం లేకుండా నేరుగా ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాంకు పేరు నమోదు చేసుకోవచ్చు. ఈ ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాం రెండు మాడ్యూల్స్‌లో ఉంటుంది. ఒక్కో మాడ్యూల్‌లో మూడు పేపర్లు ఉంటాయి. ఈ పరీక్షలు ఏటా రెండుసార్లు జూన్, డిసెంబర్‌లలో జరుగుతాయి. ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాంలో పేరు నమోదుకు తొలిసారి పరీక్షకు హాజరయ్యే తేదీకి మధ్య కనీసం తొమ్మిది నెలల వ్యవధి తప్పనిసరి. అభ్యర్థులు తమ సంసిద్ధత, కనీస వ్యవధి ప్రామాణాలను అనుసరించి పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. ఇందుకోసం ఏటా నాలుగు కటాఫ్ డేట్లను (ఫిబ్రవరి 28, మే 31, ఆగస్టు 31, నవంబర్ 30) ఇన్‌స్టిట్యూట్ నిర్ణయించింది. ఈ పరీక్షలను కూడా ఏటా రెండుసార్లు జూన్, డిసెంబర్‌లలో నిర్వహిస్తారు.

ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాం టు సెటిల్ ఇన్ ప్రొఫెషన్:
ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాంలో ఉత్తీర్ణత సాధించిన అభ్యర్థులు.. సీఎస్ ప్రొఫెషన్‌లో సెటిలయ్యేందుకు చివరి దశ ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాంలో పేరు నమోదు చేసుకోవాలి. ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాంను మొత్తం నాలుగు మాడ్యూల్స్‌గా విభజించారు. ఒక్కో మాడ్యూల్‌లో రెండు పేపర్లు ఉంటాయి.

15 నెలల ప్రాక్టికల్ ట్రైనింగ్:
ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రోగ్రాంలో ఉత్తీర్ణత సాధించి ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాంలో పేరు నమోదు చేసుకున్న అభ్యర్థులు ఫ్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాం పరీక్ష రాసే సమయానికి తప్పనిసరిగా 15 నెలల ప్రాక్టికల్ ట్రైనింగ్ పూర్తి చేసుకోవాలి. ఇన్‌స్టిట్యూట్ గుర్తింపు పొందిన సంస్థలు లేదా ఇప్పటికే ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో ఫెలో మెంబర్‌గా ఉన్న ప్రాక్టీసింగ్ సెక్రటరీల పర్యవేక్షణలో ఈ ట్రైనింగ్ పూర్తి చేసుకోవచ్చు. ఈ ట్రైనింగ్‌తోపాటు ప్రొఫెషనల్ ప్రోగ్రాంలోని నాలుగు మాడ్యూళ్లలో ఉత్తీర్ణత సాధిస్తేనే ఇన్‌స్టిట్యూట్ నుంచి అసోసియేట్ మెంబర్‌షిప్ లభిస్తుంది. సదరు విద్యార్థి కంపెనీ సెక్రటరీ అనే హోదాలో ఉద్యోగం పొందడానికి మార్గం ఏర్పడుతుంది. అసోసియేట్ మెంబర్‌షిప్ హోదాలో ఐదేళ్ల అనుభవం గడించాక ఫెలో మెంబర్‌షిప్ లభిస్తుంది.

కావల్సిన నైపుణ్యాలు:
కంపెనీ సెక్రటరీ వృత్తిలో స్థిరపడాలనుకునే విద్యార్థులకు ప్రాథమికంగా కావాల్సిన లక్షణం సునిశిత, తార్కిక పరిశీలన, నిరంతర అభ్యసన నైపుణ్యం. కంపెనీ సెక్రటరీ అంటే సదరు సంస్థకు సంబంధించి షేర్ హోల్డింగ్స్ మొదలు లీగల్ ఇష్యూస్ వరకు అన్నిటిని పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుంది. ఈ విషయాల్లో నిరంతరం సవరణలు జరుగుతూనే ఉంటాయి. కాబట్టి ఎప్పకప్పుడు కొత్త విషయాలపై అవగాహన సొంతం చేసుకుంటూ ముందుకు వేయాలి.

అవకాశాలు:
కంపెనీ సెక్రటరీషిప్ పూర్తి చేసిన అభ్యర్థులకు అవకాశాలు పుష్కలం అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. 1956 కంపెనీల చట్టం ప్రకారం రూ. 5 కోట్ల అధీకృత మూలధనం ఉన్న ప్రతి సంస్థ ఒక పూర్తి స్థాయి కంపెనీ సెక్రటరీని నియమించుకోవాలి. దేశవ్యాప్తంగా సీఎస్‌ల కొరత తీవ్రంగా ఉంది. రానున్న రోజుల్లో ప్రతి కంపెనీకి కంపెనీ సెక్రటరీ తప్పనిసరి. కార్పొరేట్ గవర్నెస్ అండ్ సెక్రటరీయల్ సర్వీసెస్, కార్పొరేట్ లా స్ అడ్వైజరీ అండ్ రిప్రెజెం టేషన్ సర్వీసెస్, ఫైనాన్షియల్ మార్కెట్ సర్వీసెస్, మేనేజ్‌మెంట్ సర్వీసెస్ సంబంధిత కంపెనీల్లో అవకాశాలు విస్తృతం. పారిశ్రామిక, వ్యాపార రంగాలు వృద్ధి చెందే కొద్దీ సీఎస్‌ల కెరీర్‌కు ఢోకా ఉండదు. ఓ అంచనా ప్రకారం- రానున్న ఐదేళ్లలో దేశ వ్యాప్తంగా 75,000 మంది కొత్త కంపెనీ సెక్రటరీల అవసరం ఉంటుంది. ఇవే కాకుండా ఐసీఎస్‌ఐకు దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న 76 చాప్టర్లలో పేర్లు నమోదు చేసుకుని ఉత్తీర్ణత సాధించిన విద్యార్థులకు క్యాంపస్ రిక్రూట్‌మెంట్ డ్రైవ్‌లను కూడా నిర్వహిస్తున్నారు. స్వయం ఉపాధి దిశగా ఆలోచించే వారు సొంతంగా ప్రాక్టీస్ కూడా చేయవచ్చు.

వేతనం:
ఒక ఫ్రెషర్‌కు రూ.4 లక్షల నుంచి రూ.5 లక్షల వరకు వార్షిక వేతన ప్యాకేజ్ లభిస్తుంది. ఈ రంగంలో కనీసం పదేళ్ల అనుభవం ఉంటే రూ. 25 లక్షల నుంచి రూ.40 లక్షల వరకు వేతనం అందుకోవచ్చు.
వెబ్‌సైట్: www.icsi.edu

సీఎస్‌కూ పెరిగిన ప్రాధాన్యం
కొత్త కంపెనీల చట్టం ప్రకారం కంపెనీ సెక్రటరీ కోర్సుకు కూడా ప్రాధాన్యం పెరిగింది. రూ. 5 కోట్ల పెయిడ్-అప్ క్యాపిటల్ ఉన్న ప్రతి సంస్థ పూర్తి స్థాయి కంపెనీ సెక్రటరీని నియమించుకోవాలనే నిబంధన విధించింది. అంతేకాక ఒక సంస్థ ప్రారంభ సమయంలో సమర్పించాల్సిన డాక్యుమెంట్లకు కంపెనీ సెక్రటరీల ధ్రువీకరణ తప్పనిసరి. మరోవైపు కొత్త కంపెనీల చట్టం ప్రకారం ఆయా సంస్థల విలీన ప్రక్రియ, ఖాయి లా పరిశ్రమల పునరుద్ధరణ ప్రక్రియ, దివాల పిటిషన్ వ్యవహారాల్లోనూ కంపెనీ సెక్రటరీల ధ్రువీకరణ ఆవశ్యకం చేసింది. దీంతో సమీప భవిష్యత్తులో కంపెనీ సెక్రటరీలు పారిశ్రామిక, వ్యాపార రంగాల్లో కీలక వ్యక్తులుగా మారనున్నారు. ప్రస్తుత అంచనాల ప్రకారమే దేశంలో 28 లక్షల సంస్థలు ఉంటే అర్హులైన కంపెనీ సెక్రటరీల సంఖ్య 40 వేల లోపే. అంటే ఈ గణాంకాలే డిమాండ్-సప్లయ్ వ్యత్యాసాన్ని ప్రతిబింబిస్తున్నాయి. ఇంత ప్రాముఖ్యం ఉన్న మూడు దశల కోర్సు (ఫౌండేషన్, ఎగ్జిక్యూటివ్, ప్రొఫెషనల్) లో ఫౌండేషన్ కోర్సులో ఇంటర్మీడియెట్ ఉత్తీర్ణతతో అడుగుపెట్టొచ్చు. మూడు దశల కోర్సును పూర్తి చేసిన విద్యార్థులకు సగటున రూ. 4 లక్షల వేతనం లభిస్తుంది. తొలుత అసిస్టెంట్ కంపెనీ సెక్రటరీగా కెరీర్ ప్రారంభించొచ్చు. ఉద్యోగంలో కొంత అనుభవం గడించాక సొంతంగా ప్రాక్టీస్ కూడా ప్రారంభించే అవకాశం ఉంటుంది.

హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్
శరవేగంగా విస్తరిస్తున్న ఆతిథ్య రంగం.. వేలాది అవకాశాల తరంగంగా వూరుతోంది.. పర్యాటకుల సంఖ్య రోజు రోజుకు పెరుగుతుండటంతో..అదే స్థారుులో.. హాస్పిటాలిటీ రంగంలో వూనవ వనరులకు విపరీతమైన డివూండ్ ఏర్పడుతోంది.. దాంతో హాస్పిటాలిటీ అండ్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ ను కెరీర్‌గా ఎంచుకునే వారి సంఖ్య కూడా అధికమవుతుంది. కోర్సు పూర్తవగానే ఉద్యోగంలో చేరాలనుకునేవారికి.. కష్టపడే ఉత్సాహవంతులకు ఈ రంగంలో ఉపాధి అవకాశాలకు కొదవలేదు. టూరిజం, హోటళ్లు, రిసార్టులు, ఫైవ్‌స్టార్ హోటళ్ల విస్తరణతో ఈ డిమాండ్ మరింతగా పెరుగుతోంది.

ప్రవేశం: హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ ప్రవేశానికి సంబంధిత అంశంలో డిగ్రీ లేదా డిప్లొమా ఉంటే చాలు. దేశంలో ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు రంగంలోని పలు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లు హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో సర్టిఫికెట్ నుంచి గ్రాడ్యుయేషన్ వరకు పలు రకాల కోర్సులను అందిస్తున్నాయి. కోర్సులను బట్టి అర్హతలు ఉంటాయి. సర్టిఫికెట్/డిప్లొమా కోర్సులకు పదో తరగతి, బ్యాచిలర్ కోర్సులకు ఇంటర్మీడియెట్ పూర్తి చేసిన వారు అర్హులు. అడ్మిషన్ సంబంధిత సమాచారాన్ని ఆయా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ల వెబ్‌సైట్స్ లేదా నేరుగా పొందొచ్చు.

చక్కటి అవకాశం జేఈఈ: హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ చేయాలనుకునే వారికి చక్కని అవకాశం.. నేషనల్ కౌన్సిల్ ఫర్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ కేటరింగ్ టెక్నాలజీ (ఎన్‌సీహెచ్‌ఎంసీటీ)- జాయింట్ ఎంట్రన్స్ ఎగ్జామి నేషన్ (జేఈఈ). ఈ పరీక్ష ద్వారా ఎన్‌సీహెచ్‌ఎంసీటీ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లలో బీఎస్సీ ఇన్ హాస్పిటాలిటీ అండ్ హోటల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ కోర్సులో ప్రవేశం లభిస్తుంది. వివరాలు..

కాలేజీల సంఖ్య: 50.
సీట్ల సంఖ్య: 7500

ఈ పరీక్షకు అర్హత: ఇంటర్మీడియెట్ లేదా 10+2. ప్రతి ఏటా డిసెంబర్‌లో నోటిఫికేషన్ వెలువడుతుంది. ఇందులో న్యూవురికల్ ఎబిలిటీ అండ్ సైంటిఫిక్ ఆప్టిట్యూడ్ (30 మార్కులు), రీజనింగ్ అండ్ లాజికల్ డిడక్షన్ (30 మార్కులు), జనరల్ నాలెడ్జ్ అండ్ కరెంట్ అఫైర్స్ (30 మార్కులు), ఇంగ్లిష్ లాంగ్వేజ్ (60 మార్కులు), ఆప్టిట్యూడ్ ఫర్ సర్వీస్ సెక్టార్ (50 మార్కులు) విభాగాల్లో ప్రశ్నలు ఉంటాయి. హైదరాబాద్‌లోని ఇంటర్నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ కేటరింగ్ టెక్నాలజీ అండ్ అప్లయిడ్ న్యూట్రిషన్ కూడా జేఈఈ ఆధారంగానే బీఎస్సీ కోర్సులో అడ్మిషన్ కల్పిస్తుంది (2013 సంవత్సరానికి జేఈఈ నోటిఫికేషన్ వెలువడింది. దరఖాస్తుకు చివరి తేదీ: ఏప్రిల్ 15. పరీక్ష తేదీ: ఏప్రిల్ 27).
వివరాలకు: www.nchmct.org

అవకాశాలు: హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో ప్రధానంగా నాలుగు విభాగాలు ఉంటాయి. అవి.. ఫుడ్ ప్రొడక్షన్, ఫుడ్ అండ్ బెవరేజ్ సర్వీస్(ఎఫ్ అడ్ బీ), ఫ్రంట్ ఆఫీస్, హౌస్ కీపింగ్. వీటిల్లో ఏదైనా ఒకదాన్ని ఎంచుకుని కెరీర్‌లో స్థిరపడొచ్చు. ఈక్రమంలో హోటల్/హాస్పిటాలిటీ సంబంధిత పరిశ్రమలో మేనేజ్‌మెంట్ ట్రైనీ, కిచెన్ మేనేజ్‌మెంట్/హౌస్ కీపింగ్ మేనేజ్‌మెంట్, మార్కెటింగ్ సేల్స్, గెస్ట్/కస్టమర్ రిలేషన్ ఎగ్జిక్యూటివ్ వంటి హోదాల్లో స్థిర పడొచ్చు. ఆన్ బోర్డ్ ఫ్లైట్ సర్వీసెస్‌లో, ఇండియన్ నేవీ హాస్పిటాలిటీ సర్వీస్, క్రూరుుజర్లు, మల్టీనేషనల్ హాస్పిటాలిటీస్ సర్వీసెస్‌లోను అవకాశాలుంటాయి. ఇంటర్నేషనల్ ఫుడ్ చైన్స్‌లో మేనేజ్‌మెంట్ ట్రైనీ/ఎగ్జిక్యూటివ్‌గా స్థిర పడొచ్చు. బ్యాంకులు, హాస్పిటల్స్, టెలికాం, బీపీవో కంపెనీలు కూడా హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ గ్రాడ్యుయేట్లను పెద్దఎత్తున నియమించుకుంటున్నాయి. టీచింగ్‌పై ఆసక్తి ఉంటే హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్/ఫుడ్‌క్రాఫ్ట్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లలో ఫ్యాకల్టీగా కెరీర్ ప్రారంభించవచ్చు. ప్రభుత్వ పరంగా కేంద్ర, రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖల్లో కూడా అవకాశాలుంటారుు. సొంతంగా సంస్థలను స్థాపించడం ద్వారా ఎంటర్‌ప్రెన్యూర్‌గా కూడా స్థిర పడొచ్చు.

విదేశాల్లో:
హోటల్‌మేనేజ్‌మెంట్ అభ్యర్థులకు విదేశాల్లోనూ అవకాశాలు అనేకం. ముఖ్యంగా నిత్యం పర్యాటకులతో రద్దీగా ఉండే యూరప్ దేశాలైన ఇటలీ, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, స్పెయిన్‌తోపాటు కెనడా, అమెరికా వీరికి చక్కని వేదికలుగా నిలుస్తున్నాయి. క్రూయిజ్‌షిప్‌లు, ఎయిర్‌లైన్ సంస్థ లు, టూరిజం రిసార్ట్‌లలో కూడా అవకాశాలు బోలెడు. స్పానిష్, ఫ్రెంచ్, జర్మన్ వంటి ఫారెన్ భాషల్లో ప్రావీణ్యం.. కెరీర్ ఉన్నతికి దోహదం చేస్తుంది.

స్కిల్స్:
మంచి కమ్యూనికేషన్ స్కిల్స్
మేనేజీరియల్ నైపుణ్యాలు
సాఫ్ట్ స్కిల్స్
సేల్స్ అండ్ మార్కెటింగ్‌కు స్కిల్స్

వేతనాలు:
హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సు పూర్తిచేసిన విద్యార్థులకు ఆకర్షణీయమైన వేతనాలు లభిస్తున్నాయి. కెరీర్ ప్రారంభంలోనే ఐదంకెల జీతాన్ని సొంతం చేసుకోవచ్చు. మేనేజ్‌మెంట్ ట్రైనీగా అరుుతే రూ. 15 నుంచి రూ. 18 వేలు, ట్రైనీ సూపర్‌వైజర్‌కైతే రూ. 10 నుంచి రూ. 14 వేలు, మిగతా విభాగాల వారికి రూ. 10 వేలు వర కూ వేతనం లభిస్తుంది. తర్వాత అనుభవం, ప్రతిభ ఆధారంగా రూ. 30,000 నుంచి రూ. లక్ష వరకు సంపాదించవచ్చు. ఐటీ ఉద్యోగులతో సమానమైన సౌకర్యాలను హాస్పిటాలిటీ ఉద్యోగులకు సదరు కంపెనీలు కల్పిస్తున్నాయి.

ఉన్నత విద్య:
హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ తర్వాత ఆసక్తిని బట్టి చదవడానికి పలు రకాల కోర్సులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ దిశగా ప్రస్తుత తరుణంలో చక్కటి కోర్సు.. ఎంబీఏ (హాస్పిటాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్) /ఎంఎస్సీ (హాస్పిటాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్). తద్వారా ఈ రంగంలో ఉన్నత స్థానంలో స్థిర పడొచ్చు. ఎంఎస్సీ (కలినరీ ఆర్ట్స్), పలు స్పెషలైజేషన్స్‌తో పీజీ డిప్లొమా కోర్సులు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా బ్యాచిలర్ డిగ్రీ అర్హతతో నిర్వహించే సివిల్ సర్వీసెస్, గ్రూప్-1,2, బ్యాంక్ పరీక్షలు, అన్ని రకాల ఉద్యోగ నియామకాల పరీక్షలకు కూడా వీరు హాజరు కావచ్చు.

కెరీర్‌కు ఢోకా లేని హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్
కేవలం ఇంటర్మీడియెట్ అర్హతతో లక్షల జీతం అందించే కోర్సు హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ బ్యాచిలర్ డిగ్రీ కోర్సు. ఈ క్రమంలో ప్రతి ఏటా నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ అండ్ క్యాటరింగ్ టెక్నాలజీ జాయింట్ ఎంట్రెన్స్ ఎగ్జామినేషన్ ద్వారా దేశ వ్యాప్తంగా ఉన్న 50 ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ కళాశాలల్లో బ్యాచిలర్ డిగ్రీ కోర్సులో ప్రవేశాలు కల్పిస్తుంది. ఇగ్నోతో ఒప్పందం ద్వారా బీఎస్సీ హాస్పిటాలిటీ మేనేజ్‌మెంట్ సర్టిఫికెట్ అందిస్తుంది. ఇక ప్రైవేటు రంగంలోనూ పలు ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లు హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్ కోర్సును అందిస్తున్నాయి. మన రాష్ట్రంలో ఇలా దాదాపు పది కాలేజీల్లో 2 వేల సీట్లు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఉద్యోగాల పరంగా ఎలాంటి ఢోకా లేని కోర్సు హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్. హైదరాబాద్‌లోని ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హోటల్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో నిర్వహించిన క్యాంపస్ రిక్రూట్‌మెంట్ డ్రైవ్‌లో ఒక్కో గ్రాడ్యుయేట్‌కు నాలుగు కంపెనీల్లో ఆఫర్ వచ్చింది. దీన్ని బట్టి డిమాండ్-సప్లయ్ గ్యాప్‌ను అర్థం చేసుకోవచ్చు. ప్రారంభంలో సగటున రూ. 15 వేల జీతం లభిస్తోంది. అనుభవంతో విదేశాల్లో రెండు లక్షల వేతనం అందుకునే అవకాశాలు కూడా ఉన్నాయి. ఉన్నత విద్యపరంగానూ పలు అవకాశాలున్నాయి. ముఖ్యం గా ఎంబీఏలో హాస్పిటాలిటీ, హాస్పిటల్ మేనేజ్‌మెంట్ స్పెషలైజేషన్‌లు, ఎంఎస్సీ కలినరీ ఆర్ట్స్, హోటల్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ వంటి కోర్సులతోపాటు పలు పీజీ డిప్లొమా కోర్సులు లభిస్తున్నాయి.